Unios

Chưa đầy 100 năm trước, ai cũng có thể chiêm ngưỡng ánh sao xa giữa màn đêm, nhưng giờ đây, hàng triệu thế hệ tương lai có thể sẽ không còn cơ hội trông thấy cảnh tượng kỳ diệu này nữa và hoàn toàn không hay biết đến khung cảnh tuyệt tác mà tạo hoá đã ban tặng trước kia.

Landon vô cùng coi trọng phong trào bảo vệ bầu trời đêm, và nhắc đến chủ đề này, chúng ta có cơ hội du hành ngược về quá khứ khi phong trào còn chưa được chú ý và chẳng ai trong chúng ta nghĩ có ngày bầu trời đêm sẽ bị đe dọa. Theo ông, thế hệ hiện đang sống trong các thành phố lớn sẽ không còn cơ hội ngắm nhìn bầu trời đầy sao nữa. Landon chia sẻ: “Ngày nay, chúng ta chỉ chăm chăm chạy theo xu hướng làm cho ban đêm sáng trưng như ban ngày”. Nhìn từ góc độ lịch sử, vấn đề ô nhiễm ánh sáng chỉ mới phát sinh, bởi chưa đầy 100 năm trước, ai cũng có thể chiêm ngưỡng ánh sao xa giữa màn đêm, nhưng giờ đây, hàng triệu thế hệ tương lai có thể sẽ không còn cơ hội trông thấy cảnh tượng kỳ diệu này nữa và hoàn toàn không hay biết đến khung cảnh tuyệt tác mà tạo hoá đã ban tặng trước kia.

Mặc dù chưa thể hiểu hết tác động của ánh sáng nhân tạo vào ban đêm đối với tâm lý con người nhưng Landon cho rằng đã có những hậu quả tiêu cực về mặt phát triển sinh lý. Việc sử dụng ánh sáng nhân tạo không chỉ hạn chế khả năng quan sát vũ trụ, mà còn ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh khác như môi trường, sự an toàn, mức tiêu thụ năng lượng và sức khỏe của con người. Landon chia sẻ: “Việc này gây ra hàng loạt tác động tiêu cực lên hệ sinh học của chúng ta với bằng chứng là vô số nghiên cứu cho thấy ánh sáng vào ban đêm có liên quan đến nguy cơ gia tăng bệnh béo phì, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ, tiểu đường và thậm chí cả ung thư vú”, đồng thời ghi nhận những thay đổi tiến bộ mà IDA đã cam kết thực hiện. “Tóm lại, phong trào bảo vệ bầu trời đêm không chỉ đơn thuần là ngăn tác động có hại của ánh sáng nhân tạo lên bầu trời đêm; mà đằng sau còn liên quan đến nhiều vấn đề môi trường khác và những người đang làm việc trong lĩnh vực chiếu sáng ngoài trời cần nhận thức rõ những tác động tiêu cực ẩn trong mỗi quyết định của mình”.

Landon tiếp tục đi sâu vào chủ đề sinh vật hoang dã và thảm thực vật, cho rằng những tác động tiêu cực của ô nhiễm ánh sáng đối với con người cũng chính là hiện thực không thể tránh khỏi dành cho động vật và môi trường sống của chúng. Ông tin rằng hệ sinh thái cần bóng đêm không kém gì ánh sáng mặt trời. Theo ông, hiện tượng ô nhiễm ánh sáng do con người gây ra đang ảnh hưởng bất lợi đến nhiều loài động vật và hệ sinh thái; từ hành vi di cư của các loài chim cho đến số lượng cá thể rùa, hiện tượng gián đoạn mùa sinh sản và thậm chí cả việc thụ phấn và hoạt động của côn trùng. IDA cho rằng mọi loài thực vật và động vật đều dựa vào chu kỳ ngày-đêm của trái đất để điều khiển nhịp sinh học, trong khi đó, con người đã thẳng tay phá vỡ chu kỳ này. Hiện nay, chúng ta mới chỉ bắt đầu nhận ra những ảnh hưởng nghiêm trọng của ô nhiễm ánh sáng đối với sự phát triển của con người, các nguồn tài nguyên và cả hành tinh này.


Mới đây, Southern Lighting & Distribution phối hợp với Hội đồng Thành phố Launceston đã hoàn thành dự án nâng cấp đường đi bộ tại Cảng biển và Công viên Hoàng gia. Landon cho hay: “Kỹ sư (Nicolas Allen từ JMG Engineers & Planners) đã thực hiện dự án theo cách tiếp cận toàn diện, đưa mọi yếu tố vào thiết kế sao cho không chỉ tập trung cải thiện hiệu quả năng lượng mà còn nâng cao sự tiện nghi của không gian dành cho người đi bộ và giảm thiểu tác động tổng thể đến môi trường”. Ông cũng xác nhận rằng mình đặc biệt vui mừng khi chứng kiến sự chuyển mình của hoạt động thiết kế và ứng dụng chiếu sáng. So với giải pháp trước đây có khả năng phân phối ánh sáng kém, khiến ánh sáng phát tán ra sông và bị lãng phí khi chiếu lên bầu trời đêm. Landon cho rằng việc sử dụng đèn LED ngăn hoàn toàn chiếu sáng ngoài phạm vi (full cutoff) với khả năng phân phối ánh sáng có  kiểm soát đã giúp giảm thiểu lượng ánh sáng bị lãng phí lên tới hơn 400%.

Với phương pháp này, chúng ta chỉ cần một nửa lumen so với trước đây để đạt được độ chiếu sáng tương tự, đồng nghĩa với việc giảm 75% mức tiêu thụ năng lượng. Để giảm thiểu ánh sáng hắt lên khoảng không (skyglow), JMG đã chọn lắp đặt đèn LED có nhiệt độ màu tương quan (CCT) 3000K cho dự án, là mức tối đa được IDA khuyến nghị. Landon cho biết việc sử dụng giải pháp chiếu sáng này đem lại hiệu quả trên mọi khía cạnh, xác nhận rằng việc lắp đặt đèn giúp cải thiện độ đồng đều chiếu sáng trên toàn bộ lối đi, đồng thời giảm độ chói, mang đến cho người đi bộ trải nghiệm dễ chịu hơn nhiều so với trước đây.

Xem xét Australia ở cấp độ quốc gia cũng như mức độ hưởng ứng của chúng ta đối với phong trào này, Landon tin rằng chúng ta đang ở rất xa so với mục tiêu bảo vệ bầu trời đêm. Ông cho biết: “Hai trong số những vấn đề lớn nhất mà chúng ta đang phải đối mặt là quy trình mua sắm và thi công hệ thống chiếu sáng đường phố - một trong những nguồn gây ô nhiễm lớn nhất, và chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của các chuyên gia chiếu sáng”. Landon lập luận rằng Chính phủ Liên bang đã giao cho Cơ quan Quản lý Năng lượng Australia (Australian Energy Regulator) quyền định đoạt đối với giải pháp chiếu sáng đường phố, dẫn đến thiết đặt ưu tiên không đồng đều khi đánh giá hệ thống trong lĩnh vực này. Theo ông, Australia chú trọng bảo trì, chi phí và hiệu quả năng lượng nhưng lại bỏ qua các yếu tố căn bản là con người và môi trường, đáng ra phải là hai yếu tố được ưu tiên hàng đầu trong quy trình đánh giá.


Australia cần coi ô nhiễm ánh sáng có tác động nghiêm trọng không kém gì ô nhiễm nước hay ô nhiễm không khí.

Landon tin rằng, giống như hầu hết mọi vấn đề khác, giải pháp đơn giản nằm ở việc thay đổi nhận thức. Theo ông, mọi người đang thiếu kiến thức căn bản về việc sử dụng ánh sáng nhân tạo vào ban đêm và lầm tưởng rằng sử dụng đèn chiếu sáng tiết kiệm năng lượng là thân thiện với môi trường. Landon không còn xa lạ với suy nghĩ nhầm lẫn này trong quá trình nỗ lực làm việc nhằm bảo vệ bầu trời đêm và đã bắt gặp vấn đề này nhiều lần trong suốt 20 năm làm việc trong ngành. Ông chia sẻ: “Tôi cá là nhà thiết kế nào cũng sẽ nói với bạn rằng thiết kế chất lượng cao luôn có ưu thế hơn so với đèn chiếu sáng tiết kiệm năng lượng trong việc cung cấp giải pháp chiếu sáng thực sự thân thiện với môi trường”.

Theo ông, một điều khác mà chúng ta cần lưu tâm chính là những nhà chức trách ở Australia, là những người nên giao công việc cho các chuyên gia chiếu sáng đảm nhận. “Có bao nhiêu cái đèn rọi 400W chiếu cho mỗi cái cây nhỏ này rồi? Việc cho rằng chiếu sáng càng nhiều càng tốt không chỉ khiến cho môi trường ban đêm xấu đi mà còn đóng góp phần lớn vào lượng ô nhiễm ánh sáng trên bầu trời của chúng ta”, ông lập luận. Ông khẳng định rằng mặc dù nhiều người đã có hiểu biết căn bản, nhưng ngành chiếu sáng vẫn cần tập trung hơn vào tuyên truyền cho cộng đồng biết rằng chất lượng ánh sáng mới là thứ quan trọng chứ không phải số lượng nguồn chiếu sáng.

Tuy chịu trách nhiệm về doanh số tại Southern Lighting & Distribution, Landon rất quan tâm và theo sát các phong trào tiến bộ của IDA. Ông chia sẻ một cách đầy tôn trọng: “Câu trả lời đơn giản thôi, chúng tôi không hướng tới mục tiêu loại bỏ ánh sáng vào ban đêm mà chỉ mong muốn ngày càng có thêm nhiều những công trình thi công chiếu sáng có trách nhiệm hơn. Với tư cách là một doanh nghiệp, chúng tôi đã chuẩn hóa mức CCT tối đa cho đèn chiếu sáng ngoài trời là 3000K, phù hợp với khuyến nghị của IDA”.

Mới đây, Australia đã may mắn đón nhận quyết định chính thức công nhận Công viên Quốc gia Warrumbungle ở New South Wales là “Công viên Bầu trời đêm”. Đây là danh hiệu vô cùng vẻ vang được trao cho công viên quốc gia này và là dấu hiệu cho thấy triển vọng bảo vệ bầu trời đêm tại Australia trong tương lai. Dự án đã được cấp 100.000 đô la để kiểm soát ô nhiễm ánh sáng thông qua việc thực hiện các chính sách quy hoạch mới nhất. Từ danh hiệu khu vực có bầu trời đêm đầy sao, dự án sẽ có các biện pháp bảo vệ bầu trời nơi đây triệt để khỏi ô nhiễm ánh sáng ở cả hiện tại lẫn trong tương lai. Công viên Quốc gia Warrumbungle là nền tảng cho những thay đổi mà chúng ta cần thấy ở Australia trong việc công nhận và bảo tồn thiên văn học. Hai công viên quốc tế khác cũng đón nhận danh hiệu “Công viên Bầu trời đêm” là Công viên Quốc gia Thung lũng Chết ở Hoa Kỳ và Công viên Rừng Galloway ở Scotland. Điều đáng mừng là những công viên như vậy xuất hiện ngày nhiều, không chỉ là nơi để ngắm sao mà còn nâng cao nhận thức về các vấn đề mà ô nhiễm ánh sáng gây ra cho môi trường và sức khỏe con người.


Ngoài ra, chúng ta cần xem xét một yếu tố quan trọng khác khi tìm hiểu về ô nhiễm ánh sáng, đó chính là LED; Landon cho biết: “Nghiên cứu đã chỉ ra rằng đèn LED có nhiệt độ màu cao (4000K trở lên) với tỷ lệ thành phần màu xanh lam cao trong quang phổ có khả năng chiếu xuyên qua bầu khí quyển và làm tình trạng ô nhiễm ánh sáng trầm trọng thêm”, và giải thích những vấn đề mà LED gây ra đối với mục tiêu bảo vệ bầu trời đêm.

“Tình trạng này xảy ra nhiều hơn so với các nguồn ánh sáng có nhiệt độ màu thấp hơn (3000K trở xuống)”. Vì gần như tất cả các nguồn ánh sáng LED chủ yếu phát ra ánh sáng xanh nên sẽ làm gia tăng tình trạng ô nhiễm ánh sáng trên diện rộng ở những khu vực đã chuyển sang sử dụng đèn LED.

Mặt khác, LED cũng mang lại những tác động tích cực cho bầu trời đêm của chúng ta. Southern Lighting & Distribution đang nỗ lực thúc đẩy việc sử dụng các thiết bị chiếu sáng ngăn hoàn toàn chiếu sáng ngoài phạm vi (full cutoff), nghĩa là chúng ta sẽ không để ánh sáng bị lãng phí do hắt lên bầu trời đêm và kiểm soát hoàn toàn hoạt động phân phối ánh sáng (một điều mà LED có thể làm rất tốt). Landon khuyên rằng đèn LED nên chuyển đổi dễ dàng hơn, mở ra tất cả tùy chọn liên quan đến cảm biến chuyển động và điều chỉnh độ sáng, từ đó có nhiều cơ hội giảm thiểu ô nhiễm ánh sáng hơn nữa.

Landon giữ vững lập trường của mình trong cách tiếp cận đối với ngành chiếu sáng và phong trào bảo vệ bầu trời đêm. Landon chia sẻ: “Nói đơn giản, doanh nghiệp của chúng tôi hoạt động để kiếm tiền, nhưng chúng tôi phải kiếm tiền theo cách có trách nhiệm đối với xã hội”. Theo ông, hoạt động chiếu sáng ngoài trời hiện tại đang đi theo hướng không bền vững và sẽ bày tỏ quan ngại nếu thấy có dự án nào đi sai hướng. Ông muốn mọi người cần tự xem xét nhu cầu sử dụng ánh sáng của họ vào ban đêm, nhiệt độ màu đang sử dụng, nơi chiếu sáng và liệu có cần phát nguồn sáng đó suốt đêm hay có thể giảm cường độ sáng sau vài giờ.

Australia cần coi ô nhiễm ánh sáng có tác động nghiêm trọng không kém gì ô nhiễm nước hay ô nhiễm không khí. Thực tế, nếu nhiều tổ chức có cùng cách tiếp cận như Southern Lighting & Distribution đối với phong trào bảo vệ bầu trời đêm, chúng ta sẽ có nhiều cơ hội hơn nữa trong việc bảo tồn, tạo dựng môi trường ban đêm tốt hơn và giảm thiểu ô nhiễm ánh sáng. Với việc ánh sáng nhân tạo tràn lan khiến ngày càng có nhiều người không còn cơ hội trải nghiệm bầu trời đêm sâu thẳm, cùng với mối đe dọa đối với động vật hoang dã, hệ sinh thái và sức khỏe con người, bảo vệ bầu trời đêm đích thực là phong trào cấp thiết, mang lại lợi ích cho quốc gia và các thế hệ tương lai của chúng ta.


Đã xem gần đây

Công cụ hữu ích

Nổi bật

Công cụ hữu ích

Nổi bật

Unios Toolbox

Bầu trời đầy sao của chúng ta đâu rồi?

Category

Contributor

Nổi bật

Unios Toolbox

Bầu trời đầy sao của chúng ta đâu rồi?

.css-1yj48a2{display:inline-block;vertical-align:top;overflow:hidden;line-height:1.2;white-space:pre-wrap;}.css-1j8p6af{box-sizing:border-box;margin:0;min-width:0;display:inline-block;}Category

Contributor

Category